Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır

Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada alüminyum tüplü kutu gibi tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla demektir hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu o anda kaydetmek iyi olur, zira bellek kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek hatayı önler zira gürültülü yerlerde ince notalar kolayca gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi değildir; yalnızca şiddeti gösterir. Kısacası ilk denemede acele etmemek hem de kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Değerlendirme esnasında telefon kenarda durursa dikkat artar.

Yanışın üç evresinde aroma gücü

Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik baştan acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla hafif ama temiz başlar elbette bu sıralama her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla zirveye yaklaşır ve notalar koyulaşır hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir nitekim bu sebeple yavaş gitmek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan yaprak kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı sonuç verir. Evrelerin sınırı genellikle keskin olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri yakalamak için nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Çok sık nefes almak ısıyı yükseltir hem de tadı bozar.

Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme

Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net kılar her zaman sabit aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir hafif notayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır böylece odak dağılmaz ve not kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes yapmak gerekir diğer taraftan yarım notlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası en çok kullanılan değerdir, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar anlamlı kalır.

Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı

Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin düzgün gitmesini de izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde çabuktur. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma temposu ise aromayı hemen değiştiren bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha serin gelir ama notalar daha geç belirir hem de bu çabukluk aromanın algılanma süresini daraltır. Baldan yana yumuşak puro gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini azaltmaz aksine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara eklemek gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi sonra geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece güçlü aroma ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara zamanı en az otuz dakika olmalıdır.

Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme

Lezzet iki kanaldan algılanır: dildeki his ve burun boşluğunun duyduğu aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta önemsiz gelse de sonuçları epey etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi denemesidir mesela ılık bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net verir üstelik nezle halindeyken denenen değerlendirmeler güvenilir olmaz. Short sports yoğunluğu nasıl benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı geçirir hızlı bir nefes de ince tonları örter. Güç dilde düşük fakat burunda yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra algı azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar açısından önce burundan algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı de ayrıntı vermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.

Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi

Ağız yorulduğunda aroma gücü olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur zira doymuş bir ağız en güçlü aromayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik buzlu içecekler dili uyuşturur hem de tat hissini düşürür. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net görünür o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten yoğun şekerli içecekten sonra baharatlı notalar olduğundan güçlü görünür. Yemekten hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Kahve ve su dışında sade çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.

Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur

Küçük çubuk formatında yanış kısa olduğundan yoğunluk değişimi daha dar bir alanda kalır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü ise sedir tonunu hızla ortaya koyup biter çünkü geçiş uzun süre değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu nedenle sakin ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil hemen bitince denemek kolaylık sağlar. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa açmak yararlıdır.

Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı

Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar yoksa aynı aromalar defalarca baştan öğrenilir. 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir tonu değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, çubuk adı ile not deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride okunduğunda ilginç farklar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz ifadeler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda net kalmalıdır.

Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak

Gövde, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de tatların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek zorunda değildir. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net verebilir mesela ağır bir içim sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını güçlü taşır kaldı ki dolgun bir içim notasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek lezzet verebilir aksi hâl da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve tekrarlı kayıt almayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz kalır.

Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi

Ortam, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar böylece keskin notalar abartılır bu nedenle ortam koşullarını da kayda eklemek yararlıdır. Aşırı nemli havada de duman ağırlaşır ve lezzet bastırılır ısı de tütünün ısınma hızını etkileyen başka bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net görülür değerlendirme günü seçerken bunu hesaba katın. Havalandırma ortamdaki kokuları dağıtır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi hep aynı odada tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok sertse yanış düzeni şaşar.